1 miesiąc ciąży

Czas trwania ciąży może być liczony na dwa sposoby. Zazwyczaj za początek ciąży uznaje się moment zapłodnienia (czyli połączenia komórki jajowej z plemnikiem) lub moment zagnieżdżenia się zarodka w macicy. Jednak bardzo trudno jest precyzyjnie określić, kiedy doszło do zapłodnienia, szczególnie w przypadku kobiet o nieregularnych cyklach. Niemiecki położnik – Franz Naegele empirycznie ustalił, że ciąża liczona od 1 dnia ostatniej miesiączki trwa 280 dni (40 tygodni), a termin porodu wylicza się dodając do tej daty 7 dni i odejmując trzy miesiące. Niestety tylko 5% kobiet pamięta dokładnie termin ostatniej miesiączki. Zdecydowana większość kobiet zgłasza się do lekarza na przełomie 2 i 3 miesiąca ciąży (8-10 tydzień), w okresie kiedy już same upewnią się, że są w ciąży.

Ciąża dzieli się na 3 okresy zwane trymestrami:

  • I trymestr – obejmuje okres od zapłodnienia (lub od ostatniej miesiączki) do końca 13-14 tygodnia ciąży. Jest to najważniejszy okres dla rozwoju twojego dziecka. Wtedy właśnie zaczynają się kształtować wszystkie najważniejsze narządy (organogeneza),
  • II trymestr – to czas pomiędzy 14 a 27 tygodniem, kiedy następuje intensywny rozwój i dojrzewanie wykształconych wcześniej narządów,
  • III trymestr – trwa od 28 tygodnia do czasu rozwiązania. W tym trymestrze przyrost masy ciała twojego maluszka jest największy.

Jeśli za początek ciąży uznajemy pierwszy dzień ostatniej miesiączki, wtedy dwa pierwsze tygodnie ciąży to przygotowanie do poczęcia. Jeśli masz regularne cykle, to około 14 dni przed spodziewaną miesiączką następuje owulacja - z jajnika uwolniona zostaje kulista komórka jajowa, która przesuwa się jajowodem w kierunku macicy. Podczas tej wędrówki komórka jest już przygotowana na spotkanie z plemnikami. Jeśli nie dojdzie do zapłodnienia, komórka jajowa ginie w ciągu 4-8 godzin. W sytuacji, gdy zostanie zapłodniona, przekształca się w zygotę, zagnieżdża w macicy w stadium kilku blastomerów.

Warunkiem zapłodnienia jest obecność męskich komórek rozrodczych, czyli plemników. Plemnik składa się z owalnej główki i długiego ogonka, dzięki któremu może się „szybko” poruszać (do 3 mm na minutę). Po jednorazowym wytrysku, w pochwie znajduje się nawet 500 milionów plemników, które rozpoczynają wyścig do komórki jajowej. Z wielu milionów plemników tylko kilkuset udaje się dotrzeć do komórki jajowej, reszta pozostaje unieruchomiona i ginie w kwaśnym środowisku pochwy. Tylko jeden jest w stanie przeniknąć przez ścianę komórki jajowej i zapłodnić ją. Zarówno komórka jajowa, jak i plemnik posiadają po 23 chromosomy, które układają się w pary i tworzą zygotę – pierwszą komórkę dziecka. Już w chwili poczęcia zdeterminowana jest płeć oraz cechy genetyczne twojego maluszka.

Gotowa do zapłodnienia komórka jajowa jest w metafazie drugiego podziału redukującego jej wyposażenie w chromosomy. Wniknięcie plemnika do komórki jajowej, powoduje dalsze fazy podziału, następnie jądro plemnika i jądro komórki jajowej ulegają zespoleniu. Powstaje w ten sposób zygota, czyli komórka posiadająca w swym jądrze już diploidalną liczbę chromosomów, przy czym w każdej homologicznej parze chromosomów jeden jest pochodzenia matczynego, a drugi pochodzi od ojca. Zygota rozpoczyna wędrówkę do macicy. W czasie tej wędrówki dzieli się na komórki potomne, które nazywają się blastomerami. Podział zygoty i blastomerów nazywa się bruzdkowaniem, ponieważ komórki nie rozdzielają się po podziale i tylko bruzda rozdzielająca nowo powstałe blastomery świadczy o tym procesie. Bruzdkowanie prowadzi do rozdrobnienia materiału zygoty i początkowo toczy się wewnątrz osłonki przejrzystej(zona pelucida). Dzieląca się na drodze bruzdkowania zygota staje się zarodkiem. Dalsze podziały komórkowe prowadzą do powstania tworu kulistego przypominającego owoc maliny lub morwy (stąd nazwa morula). Morula czteroblastomerowa powstaje w ciągu godziny od zapłodnienia, po tygodniu morula ma już 16 blastomerów. W tym okresie tj. od momentu zapłodnienia do osiągnięcia stadium 16 blastomerów, morula przesuwa się do macicy. Wpływ na ten proces ma zarówno wydzielina jajowodu jak i ruchy perystaltyczne mięśniówki jajowodu, a także ruch rzęsek nabłonka jajowodu. Po wniknięciu do macicy. komórki moruli porządkują się, przesuwając się względem siebie i tworzą jednokomórkową warstwę zewnętrzną, która otacza całą morulę oraz leżące wewnątrz komórki, które utworzą później węzeł zarodkowy. Najpierw wewnątrz moruli tworzy się płyn, który powiększa morulę zmieniając ją w pęcherzyk nazywany blastocystą. Pęcherzyk ten nie jest symetryczny. Na jednej stronie jego ściany znajduje się grupa komórek, która nazywa się embrioblastem, czyli węzłem zarodkowym. Z komórek tego węzła powstanie w przyszłości zarodek. Z komórek stanowiących ścianę pęcherzyka powstanie trofoblast. W tym stadium zarodek plasuje się w śluzówce macicy.

Komórki zewnętrzne blastocysty ulegają spłaszczeniu i tworzą warstwę trofoblastu. Przez trofoblast zarodek pobiera ze środowiska substancje odżywcze i wydala do niego produkty metabolizmu. Wypełnianie blastocysty płynem sprawia, że komórki węzła zarodkowego przylegają w postaci masy komórkowej do jednego miejsca trofoblastu. Zarodek w tym stadium rozwoju dociera do macicy i wtapia się w jej błonę śluzową (endometrium), jeżeli trafi na właściwy okres cyklu miesiączkowego. Okresem tym jest okres wydzielniczy (stadium secretionis), w którym błona śluzowa macicy osiąga grubość około 5 mm, a jej gruczoły są silnie rozwinięte i mają kręty przebieg oraz dużą liczbę naczyń krwionośnych. W tym okresie wyróżnia się trzy warstwy endometrium: najbliższą błonie mięśniowej macicy (myometrium), warstwę podstawową(stratum basale), warstwę gabczastą (startum spongiosum) oraz najbardziej powierzchownie leżącą warstwę zbitą (startum compactum).

Blastocysta trafia do macicy między 4., a 9. dniem po owulacji. Wtedy zanika jej osłonka przejrzysta i trofoblast przylega bezpośrednio do endometrium. Przylgnięcie blastocysty do endometrium i „wtopienie” się w niego nazywa się implantacją. Zarodek może wszczepić się w każdym miejscu endometrium, co niekiedy może prowadzić do patologicznego przebiegu ciąży. Najczęściej implantacja zachodzi w górnej tylnej części jamy macicy między ujściami jajowodów. Po implantacji, komórki trofoblastu gwałtownie się mnożą, zwłaszcza od strony wniknięcia. Komórki zewnętrzne trofoblastu tracą błonę komórkową i tworzą jedną masę cytoplazmatyczną z licznymi jądrami, ta część trofoblastu nosi nazwę syncytiotrofoblastu. Bezpośrednio pod syncytiotrofoblastem, ograniczając jamę blastocysty, znajduje się cytotrofoblast złożony z komórek zachowujących swoje ściany.

Syncytiotrofoblast wykazuje aktywność lityczną i właśnie on jest odpowiedzialny za „wtapianie” się w endometrium. Pod wpływem enzymów syncytiotrofoblastu część endometrium obumiera i zanika, a zarodek coraz bardziej zagłębia się w endometrium. W 12. dniu po zapłodnieniu cała blastocysta jest już zatopiona w endometrium, a miejsce wniknięcia zarodka jest widoczne na powierzchni błony śluzowej macicy w postaci skrzepu krwi. Zdarza się, że w okresie implantacji może dojść do krwawienia z macicy, zwanego krwawieniem implantacyjnym, które może symulować krwawienie miesiączkowe. Trofoblast wraz z częścią błony śluzowej macicy stworzy w przyszłości narząd zwany łożyskiem.

Komórki węzła zarodkowego zróżnicują się w listki zarodkowe (ektoderma, endoderma, mezoderma i mezenchyma pozazarodkowa), a zewnętrzne – w rodzaj osłonki z licznymi kosmkami, stąd nazwa kosmówka, która da początek łożysku. Z ektodermy rozwiną się włosy, skóra, elementy oka, a także system nerwowy. Z mezodermy powstanie serce, nerki, mięśnie, kości i organy płciowe. Wreszcie z warstwy wewnętrznej endodermy wykształcą się płuca, wątroba i układ trawienny.



Bibliografia:

  1. Ciąża, poród, opieka nad dzieckiem, red. dr Yves Morin, Wrocław 2004
  2. W oczekiwaniu na dziecko, Heidi Murkoff, Arlene Eisenberg, Sandee Hathway B.S.N, Poznań 2004
  3. Od poczęcia do narodzenia, Longin Marianowski, Warszawa 2004
  4. Stanowisko Zespołu Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego na temat zastosowania preparatu Feminella Vagi C® w ginekologii i położnictwie.


Warto przeczytać

 
Dieta w ciąży
Stosowanie pełnowartościowej diety w trakcie ciąży przynosi liczne korzyści zdrowotne Tobie i dziecku. Dzięki odpowiedniemu odżywianiu wspomagasz rozwój swojego malucha. Według badań naukowych, pewne rodzaje składników odżywczych spożywanych przez Ciebie są bardzo ważne (...)