Przebieg porodu i metody uśmierzania bólu

Czy wiesz z jakich etapów składa się poród? Aby dziecko pojawiło się na świecie konieczne jest połączenie trzech mechanizmów: skurczów macicy, rozwarcia się szyjki macicy i przesuwania się dziecka w miednicy mamy (w kanale rodnym). W większości przypadków skurcze są pierwszym sygnałem początku akcji porodowej. Kiedy skurcze stają się bardziej regularne i zwiększa się ich intensywność, oznacza to, że powinnaś zgłosić się do szpitala. Powinnaś mieć już wcześniej przygotowane najważniejsze dokumenty, podstawowe środki higieniczne, wygodne ubranie na zmianę (np. rozpinaną koszulę lub piżamę, jeśli decydujesz się na karmienie piersią). Pierwsza część porodu może trwać dość długo, więc weź ze sobą książkę, krzyżówkę lub odtwarzacz muzyczny z ulubionymi piosenkami.

Na sali porodowej cały czas monitorowany jest stan płodu. Zostaniesz podłączona do aparatury, która kontroluje skurcze macicy i rytm serca twojego maluszka. Ważnym momentem akcji porodowej jest rozwieranie się szyjki macicy. Do rozwarcia doprowadzają silne skurcze macicy. Następnie skurcze macicy powodują samoistne pęknięcie pęcherza płodowego, a główka twojego maluszka zaczyna intensywnie uciskać na szyjkę. Właśnie z tego powodu czasami nowonarodzone dzieci mają na główce niewielkie obrzęki. Szyjka macicy zaczyna się systematycznie otwierać, o 1 cm na godzinę przy pierwszym porodzie i o 2 cm przy kolejnych. Jeśli nastąpi całkowite rozwarcie szyjki macicy (na 10 cm), dziecko może swobodnie przejść przez szyjkę.

Rozpoczyna się kolejna faza porodu. Skurcze stają się coraz dłuższe. W tym etapie mama powinna rozpocząć parcie. Parcie musi odbywać się w czasie skurczów, gdyż tylko wtedy jest on skuteczne. Dzięki temu dziecko może przesuwać się w twoich drogach rodnych. Kiedy główka dziecka znajdzie się w najlepszym położeniu, maluch zaczyna powoli obniżać się. Pod wpływem skurczów i parcia, maluszek przesuwa się w kierunku krocza i wykonuje niepełny obrót wokół swojej osi. Dziecko cały czas przesuwa się do przodu, a odruch parcia nasila się, aż dziecko dociera do okolic sromu. Najpierw przez pochwę przechodzi główka, następnie podczas ostatnich parć, na świat wychodzi reszta ciała. Ten moment jest znamienny. Rodzice po raz pierwszy mogą usłyszeć płacz swojego maluszka. Lekarz lub położna mogą położyć dziecko na brzuchu mamy i następuje przecięcie pępowiny. Po kilku minutach pojawiają się kolejne skurcze. Są one już mniej bolesne i służą odklejeniu się łożyska, które za niedługo zostanie wydalone.

Jak walczyć z bólem?

W niektórych przypadkach ból podczas porodu jest na tyle silny, że lekarz decyduje się na podanie znieczulenia. Obecnie przy porodach stosowane jest znieczulenie zewnątrzoponowe. Ten sposób znieczulania powoduje miejscową niewrażliwość na ból. Znieczulenie zewnątrzoponowe zazwyczaj stosuje się wtedy, gdy rozwarcie szyjki osiąga 2 - 6 cm. Działanie znieczulenia ujawnia się po około 20 minutach i działa przez kilka godzin. Znieczuleniu ulega dolna połowa ciała ciężarnej. Kobieta, której podano znieczulenie zewnątrzoponowe zachowuje świadomość tego, co się dzieje wokół niej, ale nie odczuwa bólu. Ten typ znieczulenia nie wpływa negatywnie na dziecko i ułatwia poród w skomplikowanych sytuacjach, np. przy porodzie wieloraczków lub przy położeniu pośladkowym.

Do podania znieczulenia zewnątrzoponowego konieczna jest obecność anestezjologa. Jeśli już wcześniej zdecydowałaś się na takie rozwiązanie, lekarz powinien sprawdzić, czy nie ma przeciwwskazań do zastosowania tego środka. Nie powinno się wykonywać znieczulenia zewnątrzoponowego, jeśli pacjentka ma problemy z krzepliwością krwi lub cierpi na choroby neurologiczne. Niektóre szpitale proponują możliwość wyboru porodu ze znieczuleniem. Jeśli zależy Ci na takim rozwiązaniu, dowiedz się wcześniej czy w twoim szpitalu nie ma z tym problemów. Jeśli decydujesz się na poród w prywatnej klinice, najprawdopodobniej będziesz mogła skorzystać ze znieczulenia. Problemem, z którym borykają się niektóre państwowe szpitale, jest brak odpowiedniej liczby anestezjologów. Zorientuj się przed porodem, czy w szpitalu jest osoba, która będzie mogła wykonać znieczulenie.

Z tego powodu ważne jest dokładne wcześniejsze wybranie szpitala, w którym będziesz rodziła. Poszczególne placówki różnią się ofertą, którą mają do zaproponowania rodzicom. Niektóre proponują osobną salę w czasie porodu i po nim, możliwość porodu rodzinnego, znieczulenie, osobistą położną i profesjonalną opiekę okołoporodową. Jeśli możesz sobie pozwolić na rodzenie w prywatnej klinice, dostajesz rozszerzony zestaw usług. Prywatne szpitale zapewniają komfortowe warunki pobytu, ale również jakość i bezpieczeństwo usług medycznych. W szpitalach publicznych zazwyczaj istnieje podstawowy pakiet, który można poszerzyć poprzez wykupywanie dodatkowych usług (co niezupełnie zgodne jest z przepisami). Jeśli chcesz, aby w czasie porodu towarzyszył Ci partner, najprawdopodobniej będziecie musieli za to dodatkowo zapłacić. Jednocześnie, warto zwrócić uwagę, że oferty szpitali państwowych różnią się od siebie i to, co w jednym jest usługą podstawową, w innych będzie podlegało dodatkowej opłacie.

Oprócz stosowania znieczulenia istnieją również inne metody, które pomogą Ci walczyć z bólem. Dotyczy to głównie pierwszej fazy porodu, w której szyjka macicy ulega stopniowemu poszerzaniu. Szczególnie uciążliwe są tzw. bóle krzyżowe, które mogą trwać wiele godzin. Aby złagodzić ból możesz próbować zmieniać pozycję ciała. Zmniejszy to nacisk płodu na kość krzyżową. Zalecane jest spacerowanie, ale jeśli nie możesz się poruszać i wolisz leżeć, możesz położyć się w innym ułożeniu (np. na boku w pozycji płodowej). Pomocne mogą być również ciepłe lub zimne okłady. Do okładów można wykorzystać termofor, ciepły kompres lub woreczki z lodem. Możesz stosować na przemian zimne lub ciepłe okłady, ale także stosować tylko jeden z tych kompresów. Często na sali porodowej jest dostępna piłka do rehabilitacji. Odpowiednie ćwiczenia z piłką pomagają uśmierzyć ból. Jeśli masz problemy z zachowaniem równowagi, to możesz poprosić kogoś o to, aby Cię podtrzymywał. Metod zmniejszania bólu porodowego jest wiele, ale wraz z położną powinniście wybrać tę, która będzie najlepsza i najbezpieczniejsza dla ciebie i dziecka.

Mężczyzna na porodówce?

Wielu mężczyzn uważa, że poród jest doświadczeniem kobiecym i są przekonani, że nie są potrzebni w szpitalu. Jak pokazują powyższe przykłady, poród może trwać długo i w pierwszej fazie porodu obecność bliskiej osoby jest dla kobiety bardzo ważna. Przyszły tata może pomóc Ci w ćwiczeniach, może przykładać kompresy lub masować bolące miejsca. Większość panów obawia się szczególnie drugiej fazy porodu i widoku krwi. Możesz uświadomić partnerowi, że w czasie parcia może być przy tobie i trzymać Cię za rękę, nie będzie wtedy widział samego procesu wychodzenia dziecka na świat. Obecność partnera jest ważna dla kobiety również ze względów psychologicznych - rodząca kobieta czuje się bezpieczniej, gdy ma przy sobie zaufaną osobę. Partner może być również twoim pośrednikiem z personelem medycznym, szczególnie wtedy, gdy ze względu na ból nie masz siły na załatwianie spraw formalnych. Jeśli jednak mężczyzna jest zdecydowany, że nie chce uczestniczyć w porodzie rodzinnym, nie ma sensu go zmuszać, gdyż efekty mogą być odwrotne od zamierzonych.

Gdy siły natury zawodzą…

Czasami poród siłami natury nie jest możliwy, więc lekarze decydują się na przeprowadzeniu cesarskiego cięcia. Jest to operacja chirurgiczna, która polega na nacięciu powłok brzucha i macicy, a następnie wyjęciu dziecka z brzucha matki. Co piąte dziecko rodzi się poprzez cesarskie cięcie. Zabieg jest przeprowadzany w znieczuleniu podpajęczynówkowym. Podczas cesarskiego cięcia można zastosować znieczulenie zewnątrzoponowe, ogólne bądź podpajęczynówkowe. Najczęstsze wskazania do wykonania tego zabiegu to: brak postępu porodu spowodowane zwykle dysproporcja płodowo - miedniczą lub zaburzenia koordynacji skurczów macicy. Innymi wskazaniami do ciecia cesarskiego mogą być opóźnienie wzrostu płodu, położenie poprzeczne lub miednicowe. Niektóre kobiety niezależnie od tego czy są wskazania decydują się na urodzenie dziecka za pomocą cesarskiego cięcia. Jeśli zabieg jest zaplanowany już przed porodem, przyszła mama ma po konsultacji z anestezjologiem możliwość wyboru znieczulenia. Inaczej wygląda sytuacja, gdy decyzja o przeprowadzeniu operacji jest podjęta na bieżąco, pod wpływem problemów z wydobyciem dziecka podczas porodu siłami natury. W takich przypadkach najczęściej stosuje się znieczulenie podpajeczynówkowe. O ile w trakcie porodu kobieta, która rodzi poprzez cesarskie cięcie nie odczuwa bólu, to jej rekonwalescencja jest dłuższa, niż w przypadku kobiety, która rodziła tradycyjnie. Ból w okolicy cięcia może być odczuwany jeszcze przez dni kilka tygodni od porodu. Po urodzeniu dziecka za pomocą cesarskiego cięcia można urodzić następne siłami natury.

Poród w wodzie

Ciekawą propozycją, która nie jest jeszcze zbyt rozpowszechniona w Polsce, jest poród w wodzie. W naszym kraju niewiele szpitali proponuje takie rozwiązanie. W czasie takiego porodu, kobieta przebywa w wannie z wodą o temperaturze 36-37°C i głębokości 50-60 cm. Sala porodowa powinna być ogrzana do co najmniej 26°C. Poród w wodzie jest korzystny zarówno dla mamy, jak i dla malucha. Woda podczas porodu sprawia, że czujesz się rozluźniona, a poród przebiega szybciej. Skóra krocza staje się bardziej podatna na rozciąganie, z tego powodu rzadziej konieczne jest wykonanie nacięcia. Ponadto, woda pomaga w relaksie i zmniejszeniu stresu związanego z porodem. Dziecko, które jest urodzone w wodzie nie odczuwa gwałtownej zmiany środowiska, gdyż po porodzie może jeszcze przez chwilę przebywać wodzie. Do momentu porodu maluszek znajdował się w płynie owodniowym i do takiego otoczenia jest przyzwyczajony. Przeciwwskazaniami do takiego typu porodu są: wady wrodzone dziecka, poród przedwczesny, nieprawidłowe ułożenie dziecka oraz niektóre wrodzone choroby mamy.

Jak widać każdy poród jest inny i nikt nie jest w stanie przewidzieć jak będzie on przebiegał w twoim przypadku. Pewne jest jedynie to, że twoja długa dziewięciomiesięczna droga dobiegła do końca, a przygoda z macierzyństwem właśnie się rozpoczyna.

Bibliografia:

  1. Ciąża, poród, opieka nad dzieckiem, red. dr Yves Morin, Wrocław 2004
  2. Od poczęcia do narodzenia, Longin Marianowski, Warszawa 2004
  3. W oczekiwaniu na dziecko, Heidi Murkoff, Arlene Eisenberg, Sandee Hathway B.S.N, Poznań 2004